Λεκτική κακοποίηση: Πώς να την αναγνωρίσετε και να την αντιμετωπίσετε

«Οι πληγές από τα λόγια είναι πιο βαθιές από τις πληγές από το σπαθί» Ρωμαϊκό Γνωμικό

 

Η λεκτική κακοποίηση είναι μια σοβαρότατη μορφή συναισθηματικής βίας, που χρησιμοποιεί τις λέξεις ως όπλα με σκοπό την κυριαρχία, τον χλευασμό και την υποτίμηση του άλλου. Είτε πρόκειται για μια ερωτική σχέση, για το οικογενειακό περιβάλλον, είτε για τον εργασιακό χώρο, εισβάλλει στη ζωή του θύματος αργά και μεθοδικά, σαν μια σταγόνα δηλητηρίου κάθε μέρα.

 

Οι πιο κοινές «μάσκες» της λεκτικής βίας:

Ψυχολογική χειραγώγηση: Ο θύτης διαστρεβλώνει εσκεμμένα την αλήθεια, κάνοντας το θύμα να αμφισβητεί την ίδια του τη λογική, τη μνήμη ή την αντίληψη του για την πραγματικότητα.

Παράδειγμα: «Ποτέ δεν είπα κάτι τέτοιο, τα βγάζεις από το μυαλό σου. Ιδέα σου είναι».

 

Κακοήθη «αστεία» και υπεροψία: Ο θύτης χρησιμοποιεί έναν υποτιμητικό, αφ’ υψηλού τόνο ή σαρκαστικά σχόλια που στοχεύουν στα τρωτά σημεία του θύματος, κρυβόμενος πίσω από το προπέτασμα καπνού του χιούμορ.

Παράδειγμα: «Καλά, ούτε ένα αστείο δεν μπορείς να καταλάβεις; Έχεις γίνει υπερβολικά ευαίσθητος/η, δεν έχεις καθόλου χιούμορ».

 

Μετατόπιση ενοχής: Ο θύτης παρουσιάζει τον εαυτό του ως θύμα, πείθοντας το άλλο άτομο ότι εκείνο ευθύνεται για την κακή συμπεριφορά.

Παράδειγμα: «Αν δεν με είχες εκνευρίσει, δεν θα σου είχα φωνάξει. Εσύ με αναγκάζεις να συμπεριφέρομαι έτσι».

 

Η τιμωρητική σιωπή: Η σκόπιμη άρνηση επικοινωνίας, το να αγνοείς επιδεικτικά τον άλλον ή να αποσύρεις τη στοργή σου ως μέσο τιμωρίας. Η σιωπή εδώ δεν είναι χρυσός· είναι όπλο ελέγχου.

 

Συνεχής κατάκριση: Σκληρά, επίμονα σχόλια που δεν έχουν καμία πρόθεση για εποικοδομητική κριτική, αλλά στοχεύουν αποκλειστικά στο να κάνουν το άτομο να νιώσει ανεπαρκές.

 

Τα καμπανάκια κινδύνου

Όπως είχε γράψει ο Αμερικανός ψυχολόγος Dr. Phil McGraw «Δεν μπορείς να αλλάξεις αυτό που δεν αναγνωρίζεις». Αν αναρωτιέστε αν η σχέση σας είναι τοξική, παρατηρήστε πώς νιώθετε εσείς οι ίδιοι:

• Νιώθετε ότι διαρκώς “περπατάτε πάνω σε τσόφλια αυγών”, προσέχοντας και την παραμικρή λέξη για να μην προκαλέσετε έκρηξη;
• Έχετε αλλάξει το ντύσιμο, τη συμπεριφορά ή τις παρέες σας μόνο και μόνο για να κρατήσετε τον άλλον ικανοποιημένο;
• Φοβάστε να εκφράσετε την άποψή σας επειδή ξέρετε ότι θα υποτιμηθείτε ή θα γελοιοποιηθείτε;
• Παρατηρείτε ότι ο σύντροφος ή ο συνάδελφός σας είναι «υπόδειγμα ευγένειας» μπροστά σε τρίτους, αλλά μεταμορφώνεται όταν μένετε μόνοι;

 

Οι μακροχρόνιες επιπτώσεις στην ψυχική υγεία

Το γεγονός ότι η λεκτική κακοποίηση δεν αφήνει σωματικές ουλές δεν σημαίνει ότι δεν καταστρέφει την ψυχή. Οι έρευνες δείχνουν ότι οι επιπτώσεις της μπορεί να είναι εξίσου ολέθριες με αυτές της σωματικής βίας.

 

Το χρόνιο στρες της λεκτικής κακοποίησης οδηγεί σε:

• Κατάθλιψη και διαταραχές άγχους.
• Γκρέμισμα της αυτοεκτίμησης (το θύμα εσωτερικεύει τις προσβολές, θεωρώντας τον εαυτό του «ανίκανο» ή «άχρηστο»).
• Κοινωνική απόσυρση και απομόνωση από υποστηρικτικά δίκτυα (φίλους, συγγενείς).
• Ψυχοσωματικά συμπτώματα, όπως αϋπνία, στομαχικές διαταραχές και αυξημένη αρτηριακή πίεση.

 

Ιδιαίτερα για όσους μεγάλωσαν σε ένα περιβάλλον λεκτικής βίας, αυτές οι συμπεριφορές τείνουν να θεωρούνται «φυσιολογικές». Όμως, η επανάληψη δεν καθιστά την κακοποίηση φυσιολογική.

 

Βήματα προς την ελευθερία

«Κανείς δεν μπορεί να σε κάνει να νιώσεις κατώτερος χωρίς τη συγκατάθεσή σου». Έλενορ Ρούσβελτ

Αν αναγνωρίζετε τον εαυτό σας στα παραπάνω, θυμηθείτε ότι έχετε τη δύναμη να ανακτήσετε τον έλεγχο της ζωής σας.

 

1. Θέστε σαφή και αυστηρά όρια

Μην αφήνετε τις προσβολές να περνούν απαρατήρητες. Τη στιγμή που συμβαίνει, δηλώστε καθαρά: «Δεν σου επιτρέπω να μου μιλάς έτσι. Αν συνεχίσεις να φωνάζεις, η συζήτηση τελειώνει εδώ». Αν το όριο παραβιαστεί, εφαρμόστε τη συνέπεια και απομακρυνθείτε αμέσως.

 

2. Σπάστε τη σιωπή και την απομόνωση

Οι θύτες ευδοκιμούν όταν απομονώνουν το θύμα. Μιλήστε σε ανθρώπους που σας αγαπούν. Αν πρόκειται για τον εργασιακό χώρο, καταγράψτε γραπτώς τα περιστατικά με ημερομηνίες και απευθυνθείτε στο τμήμα Ανθρωπίνων Πόρων (HR).

 

3. Τερματίστε τη σχέση

Αν ο θύτης δεν δείχνει καμία πρόθεση να αναγνωρίσει το πρόβλημα και να αναζητήσει βοήθεια, η μόνη υγιής επιλογή είναι η απομάκρυνση. Προετοιμάστε ένα πλάνο ασφάλειας (ιδίως αν υπάρχει φόβος κλιμάκωσης σε σωματική βία) και προχωρήστε μπροστά.

 

4. Αναζητήστε Επαγγελματική Υποστήριξη

Η αποκατάσταση της πληγωμένης αυτοεκτίμησης είναι μια διαδικασία που απαιτεί χρόνο. Ένας εξειδικευμένος ψυχολόγος ή ψυχοθεραπευτής μπορεί να σας βοηθήσει να θεραπεύσετε τις αόρατες πληγές και να ξαναχτίσετε μια ζωή βασισμένη στον αμοιβαίο σεβασμό.

 

 

Επιμέλεια κειμένου: Συντακτική ομάδα Α.Λ.Π.

---

 

 

Οι υγιείς σχέσεις χτίζονται με σεβασμό, όρια και ουσιαστική επικοινωνία.

Ανακάλυψε πώς να αναγνωρίζεις τις τοξικές συμπεριφορές και να δημιουργείς σχέσεις που σε στηρίζουν, μέσα από το πρόγραμμα «Η Επιστήμη των Σχέσεων»,

κάνοντας κλικ εδώ.