«Συναισθηματική αιμομιξία»: Όταν η γονεϊκή αγάπη γίνεται ψυχολογική φυλακή

Στη σύγχρονη ψυχολογία, λίγοι όροι προκαλούν τόση ανατριχίλα και ταυτόχρονα φωτίζουν τόσες πολλές αθέατες οικογενειακές παθογένειες όσο η «συναισθηματική αιμομιξία» ή αλλιώς συγκαλυμμένη αιμομιξία.

Ο όρος, που επινοήθηκε από τον ψυχαναλυτή Dr. Kenneth Adams, δεν αφορά καμία απολύτως σωματική επαφή. Αντίθετα, περιγράφει μια υπόγεια, τοξική δυναμική όπου ένας γονέας χρησιμοποιεί το παιδί του για να καλύψει τις δικές του ενήλικες συναισθηματικές ανάγκες. Το παιδί, αντί να προστατεύεται και να καθοδηγείται, αναλαμβάνει τον ρόλο του συντρόφου, του έμπιστου φίλου ή του θεραπευτή της ίδιας του της οικογένειας.

Πώς εκδηλώνεται στην πραγματικότητα;

Η συναισθηματική αιμομιξία κρύβεται συχνά πίσω από το προσωπείο μιας «ιδανικής» και «αδιάσπαστης» σχέσης. Οι γονείς αυτοί συχνά καυχιούνται ότι «ο γιος ή η κόρη τους είναι ο κολλητός ή η κολλητή τους» και ότι «τα λένε όλα». Στην πράξη, όμως, τα όρια καταρρέουν: 

Ο ρόλος του εξομολογητή: Ένας γονέας εξιστορεί στο παιδί λεπτομέρειες για τα συζυγικά του προβλήματα, τις οικονομικές δυσκολίες ή την προσωπική του μοναξιά, φορτώνοντάς το με ένα βάρος που δεν μπορεί να σηκώσει η παιδική του ψυχή.

Η Γονεοποίηση: Το παιδί γίνεται ο «άνθρωπος του σπιτιού» από την ηλικία των 8 ή 10 ετών. Καταπνίγει τα δικά του θέλω για να διατηρήσει την ψυχική ηρεμία του γονέα, φοβούμενο ότι αν μεγαλώσει ή φύγει, ο γονέας θα «καταρρεύσει».

Η ζήλια και ο αποκλεισμός: Όταν το παιδί μεγαλώνει και προσπαθεί να κάνει μια δική του σχέση ή να αποκτήσει φίλους, ο γονέας αντιδρά με ενοχές, θυμό ή συναισθηματική απομάκρυνση, βλέποντας τον σύντροφο του παιδιού ως «εισβολέα».

Υπάρχουν δεσμοί αγάπης που μετατρέπονται σε δεσμά φυλακής. Η υπερβολική εγγύτητα μπορεί να γίνει πιο καταστροφική και από την ίδια την απόσταση.

Παραδείγματα από την καθημερινότητα 

Παράδειγμα 1ο: Μητέρα που, μετά από έναν καβγά με τον σύζυγο, κλαίει αγκαλιά με τη 12χρονη κόρη της, λέγοντας: «Εσύ μόνο με καταλαβαίνεις, αν δεν ήσουν εσύ, δεν ξέρω τι θα έκανα· οι άντρες είναι όλοι ίδιοι». Η κόρη μαθαίνει από νωρίς να θυσιάζει την ανεξαρτησία της για να παρηγορεί τη μητέρα της. 

Παράδειγμα 2ο: Ο πατέρας που απορρίπτει κάθε φίλη ή σύντροφο του ενήλικου πια γιου του, υπονοώντας ή λέγοντας ευθέως ότι «καμία δεν είναι αρκετά καλή για σένα» ή ότι «μας προδίδεις και μας αφήνεις μόνους».

Η συναισθηματική αιμομιξία επιχειρεί να κάνει τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τη ζωή του παιδιού προέκταση του γονεϊκού εγώ.

Ο δρόμος προς την απελευθέρωση

Τα παιδιά που μεγάλωσαν μέσα σε αυτή την τοξική σχέση συχνά αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα στην ενήλικη ζωή τους: δυσκολεύονται να βάλουν υγιή όρια, νιώθουν χρόνιες ενοχές όταν διεκδικούν τον εαυτό τους ή έλκονται από συντρόφους που τους συμπεριφέρονται βίαια.

Η θεραπεία ξεκινάει από την επίγνωση. Η συνειδητοποίηση ότι η ασφυκτική αυτή αγάπη ήταν στην πραγματικότητα μια μορφή ψυχολογικής κακοποίησης απελευθερώνει τον ενήλικα πια αποδέκτη.

Είναι θεμιτό, υγιές και απαραίτητο να τραβήξει κόκκινες γραμμές.

Η αγάπη δεν απαιτεί την ακύρωση του εαυτού μας. Η αληθινή γονεϊκή φροντίδα δίνει στο παιδί φτερά για να πετάξει, όχι αλυσίδες για να το κρατάει δέσμιο του εγώ των γονέων του.

Επιμέλεια κειμένου: Συντακτική ομάδα Α.Λ.Π.

Το να προστατεύουμε τα όριά μας είναι μέρος του να φροντίζουμε καλύτερα τον εαυτό μας.
Ανακάλυψε πρακτικά εργαλεία για τις σχέσεις, τις επιλογές και τις προκλήσεις της καθημερινότητας, μέσα από το πρόγραμμα «Εργαλεία ζωής που κανείς δεν μας έμαθε»,

κάνοντας κλικ εδώ >