Αφήστε τις ενοχές, τα «πρέπει» και την τελειομανία και πείτε αντίο στα ψυχοσωματικά συμπτώματα

Από την αρχαιότητα, λέγεται ότι «η αρρώστια αρχίζει από το μυαλό» και κάθε ασθένεια επηρεάζεται, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, από το άγχος και άλλους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες.

Για παράδειγμα, όταν κάποιος ασθενήσει από γρίπη, η πορεία της μπορεί να είναι χειρότερη λόγω αδύναμου ανοσοποιητικού συστήματος ή καλύτερη αν το ανοσοποιητικό του είναι ισχυρό. Το ανοσοποιητικό σύστημα επηρεάζεται σημαντικά από το άγχος. Ωστόσο, επειδή αυτός ο βαθμός είναι ελάχιστος, οι ασθένειες που προέρχονται από λοιμώξεις δεν θεωρούνται ψυχοσωματικές.

Από την αρχαιότητα, υπήρχαν διάφορες ασθένειες, και ένα ορισμένο ποσοστό αυτών θεωρούνταν ότι είχε ψυχοκοινωνικές πτυχές. Με την πολυπλοκότητα της σύγχρονης κοινωνίας και άλλους παράγοντες, το ποσοστό των ασθενειών για τις οποίες πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ψυχοκοινωνικές αιτίες έχει αυξηθεί.

Ο ψυχοσωματικός πόνος αναφέρεται συνήθως σε πραγματικά σωματικά συμπτώματα που προκαλούνται από το μυαλό. Για παράδειγμα, όσοι βιώνουν κατάθλιψη συχνά αισθάνονται σωματικά συμπτώματα, όπως διάφορους μυϊκούς πόνους, πονοκεφάλους, στομαχόπονους κ.ά.

Ο ψυχοσωματικός πόνος είναι πραγματικός σωματικός πόνος που προκύπτει από ψυχολογικές αιτίες.

Σε αντίθεση με την υποχονδρία, όπου κάποιος έχει χρόνιο φόβο ότι δεν είναι υγιής και μπορεί να φανταστεί ότι οποιοσδήποτε μικρός πόνος είναι σύμπτωμα σωματικής ασθένειας, οι ασθενείς αυτοί συχνά διαπιστώνεται ιατρικώς ότι είναι απολύτως υγιείς. Εκείνοι που βιώνουν ψυχοσωματικό πόνο αισθάνονται πραγματικά, επώδυνα σωματικά συμπτώματα.

Ο ψυχοσωματικός πόνος αναφέρεται σε οποιονδήποτε σωματικό πόνο που δεν έχει λογική και ιατρική εξήγηση, και υπάρχουν μια σειρά από συμπτώματα που αναφέρονται από αυτούς που βιώνουν αυτού του είδους τον πόνο, όπως οι μυϊκοί πόνοι, οι πονοκέφαλοι, οι ημικρανίες, οι πόνοι στο στήθος, η διαρκής κούραση, τα γαστρεντερικά προβλήματα κ.ά. Πολλά από αυτά τα συμπτώματα συνδέονται με άγχος και στρες. Γι’ αυτό τον λόγο, οι ψυχοσωματικές διαταραχές μπορεί να είναι δύσκολο να διαγνωστούν.

Η θλίψη, το στρες και το άγχος, μπορούν να εκδηλωθούν με σωματικούς τρόπους. Εάν ένα άτομο έχει περάσει πρόσφατα μια τραυματική εμπειρία, αυτό μπορεί να είναι ένδειξη για τον γιατρό από πού μπορεί να προέρχονται αυτά τα συμπτώματα.

Σε πολλές περιπτώσεις, η ρίζα του πόνου μπορεί να είναι λιγότερο εμφανής. Όσοι έχουν βιώσει ακραίο συναισθηματικό τραύμα στο παρελθόν μπορεί να θάψουν αυτά τα συναισθήματα, τα οποία τελικά εκφράζονται μέσω σωματικού πόνου χρόνια ή και δεκαετίες αργότερα.

Πώς μπορούν οι γιατροί να είναι σίγουροι ότι ο πόνος που νιώθετε είναι ψυχοσωματικός; Το πρώτο βήμα είναι συνήθως ο αποκλεισμός οποιασδήποτε πιθανής ασθένειας που θα μπορούσε να προκαλεί τον πόνο. Αν και αυτό μπορεί να απαιτεί πολλές εξετάσεις, είναι σημαντικό να μην παραβλέψουμε οποιαδήποτε ασθένεια που θα μπορούσε ενδεχομένως να αντιμετωπιστεί. Αφού αποκλειστούν όλες οι πιθανότητες, ο ασθενής μπορεί να παραπεμφθεί σε έναν ειδικό – επαγγελματία ψυχικής υγείας – που είναι πιθανότατα πιο ενημερωμένος σχετικά με τις ψυχοσωματικές διαταραχές.

Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί ο ψυχοσωματικός πόνος; Μόλις αποκλειστούν τα φυσικά αίτια, η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, η ομαδική θεραπεία και η φαρμακευτική αγωγή είναι ευεργετικές στην αντιμετώπιση των ψυχοσωματικών ασθενειών. Επίσης, ο διαλογισμός, η γιόγκα, η ύπνωση και τα βότανα μπορεί να είναι ωφέλιμα, αν και είναι σημαντικό να μιλήσετε με το γιατρό σας για όλα αυτά, και ιδιαίτερα για τα φάρμακα και τα φυτικά σκευάσματα.

Οι σκέψεις, τα συναισθήματα, οι συμπεριφορές και ο τρόπος ζωής μας επηρεάζουν την ψυχοσωματική μας υγεία και ευημερία.

 Γι’ αυτό, αφήστε τις ενοχές, τα «πρέπει» και την τελειομανία, και πείτε αντίο στα ψυχοσωματικά συμπτώματα.

Επιμέλεια κειμένου: Συντακτική ομάδα Α.Λ.Π.

Μάθετε με ποιους τρόπους το υπερβολικό άγχος συνδέεται με κάποιες ασθένειες και τι μπορείτε να κάνετε ώστε να διασφαλίσετε την ψυχοσωματική σας υγεία,

από την Δρ. Λίζα Βάρβογλη,

Ψυχολόγο-Ψυχοθεραπεύτρια, Διδακτικό Προσωπικό Ιατρικής ΕΚΠΑ

κάνοντας κλικ εδώ!