Η καλοσύνη και η κακία διδάσκονται από τους γονείς

Υπάρχει μια παλιά φράση που λέει πως «το παιδί είναι καθρέφτης του σπιτιού του.» Και όσο κι αν ακούγεται απλή, κρύβει μέσα της μια βαθιά αλήθεια: ο χαρακτήρας του ανθρώπου αρχίζει να χτίζεται πολύ πριν μάθει να μιλά σωστά, πολύ πριν πάει σχολείο, πολύ πριν αποκτήσει δικές του απόψεις. Αρχίζει μέσα στο σπίτι. Εκεί όπου οι γονείς -συνειδητά ή ασυνείδητα- διδάσκουν στο παιδί τι σημαίνει καλοσύνη, αλλά και τι σημαίνει κακία.

 

Η καλοσύνη δεν διδάσκεται με λόγια, αλλά με πράξεις

 

Οι γονείς συχνά πιστεύουν ότι αρκεί να λένε στο παιδί:

«Να είσαι καλό παιδί» ή «μην πειράζεις τους άλλους».

Όμως η αλήθεια είναι πως το παιδί δεν ακούει μόνο αυτά που λέγονται. Παρατηρεί πολύ περισσότερο αυτά που γίνονται.

 

Αν το παιδί βλέπει τον γονιό του να βοηθά έναν ηλικιωμένο, να μιλά ευγενικά, να δείχνει κατανόηση, να δίνει δεύτερη ευκαιρία, τότε μαθαίνει ότι η καλοσύνη είναι τρόπος ύπαρξης.

 

Παράδειγμα: Ένα παιδί βλέπει τον πατέρα του να σταματά στον δρόμο για να βοηθήσει κάποιον που έπεσε. Αυτό το παιδί δεν μαθαίνει μόνο μια πράξη βοήθειας. Μαθαίνει πως ο άνθρωπος δεν προσπερνά τον πόνο του άλλου.

 

Και κάποια μέρα, χωρίς να το καταλάβει, θα κάνει το ίδιο. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Αριστοτέλης είπε: «Η αρετή είναι έξη», δηλαδή συνήθεια. Η καλοσύνη γίνεται συνήθεια όταν την βλέπεις συχνά μπροστά σου.

 

Η κακία επίσης μαθαίνεται – πολλές φορές χωρίς να το καταλάβουμε

 

Η κακία δεν εμφανίζεται πάντα με τη μορφή της βίας ή της επιθετικότητας. Συχνά γεννιέται από πιο «σιωπηλά» πράγματα: ειρωνεία, αδιαφορία, κακεντρέχεια, ψέμα, απόρριψη, μίσος.

 

Ένα παιδί που μεγαλώνει σε ένα σπίτι γεμάτο φωνές, προσβολές και ανταγωνισμό, είναι πολύ πιθανό να θεωρήσει πως έτσι λειτουργούν οι ανθρώπινες σχέσεις.

 

Παράδειγμα: Μια μητέρα μιλά συνεχώς άσχημα για άλλους: «Αυτή είναι άχρηστη», «Ο άλλος είναι ανίκανος», «Όλοι είναι ψεύτες». Το παιδί ακούει, αποθηκεύει και μαθαίνει.

Ακόμη κι αν η μητέρα πει στο παιδί: «Μην κρίνεις τους άλλους», το παιδί θα κάνει αυτό που βλέπει, όχι αυτό που του λένε.

 

Η οικογένεια είναι το πρώτο εργαστήριο αξιών. Αν το παιδί μεγαλώνει με αγάπη, τότε μαθαίνει να αγαπά. Αν μεγαλώνει με απόρριψη, μαθαίνει να πληγώνει. Όπως λέει και ένα λαϊκό ρητό: «Ό,τι σπείρεις, θα θερίσεις». Οι γονείς σπέρνουν συμπεριφορές και το παιδί θερίζει χαρακτήρα.

 

Η καλοσύνη γεννιέται από την ασφάλεια και την αγάπη

 

Όταν ένα παιδί αισθάνεται ότι το αγαπούν και το αποδέχονται, αναπτύσσει ψυχική ισορροπία. Δεν χρειάζεται να φωνάξει για να ακουστεί. Δεν χρειάζεται να γίνει σκληρό για να επιβιώσει. Δεν χρειάζεται να χτυπήσει για να νιώσει δύναμη. Η καλοσύνη συχνά είναι αποτέλεσμα εσωτερικής πληρότητας.

 

Παράδειγμα: Ένα παιδί που βλέπει τους γονείς του να ζητούν συγγνώμη όταν κάνουν λάθος, μαθαίνει ότι: δεν είναι ντροπή να παραδέχεσαι, δεν είναι αδυναμία να ταπεινώνεσαι, η συγγνώμη είναι δύναμη. Και αυτό το παιδί θα μεγαλώσει με πιο ανθρώπινη καρδιά. Ο Σωκράτης είχε πει: «Η παιδεία είναι δεύτερος ήλιος για τους ανθρώπους». Και η πρώτη παιδεία είναι η οικογένεια.

 

Η κακία πολλές φορές είναι τραύμα που μεταδίδεται

 

Ας είμαστε ειλικρινείς: κανείς δεν θέλει να μεγαλώσει το παιδί του «κακό».

Όμως πολλές φορές οι γονείς, χωρίς πρόθεση, μεταφέρουν στο παιδί τα δικά τους τραύματα, τα δικά τους απωθημένα, τους φόβους και τα θυμωμένα τους βιώματα.

Έτσι, ένα παιδί μπορεί να μάθει την κακία ως άμυνα.

 

Παράδειγμα: Ένας πατέρας που μεγάλωσε με αυστηρότητα και ταπείνωση, μπορεί να γίνει αυστηρός και σκληρός χωρίς να το καταλαβαίνει. Το παιδί του θα μάθει ότι η ζωή είναι μάχη, ότι οι άνθρωποι είναι αντίπαλοι, ότι η αγάπη δίνεται υπό όρους.

Και τότε η κακία δεν γεννιέται από «κακή ψυχή», αλλά από έλλειψη αγάπης.

Όπως λέει ένα σοφό απόφθεγμα: «Ο πληγωμένος άνθρωπος πληγώνει.»

 

Το παιδί δεν θυμάται τι του είπαν – θυμάται πώς το έκαναν να νιώσει

 

Οι γονείς είναι το πρώτο πρότυπο. Το παιδί τους κοιτάζει σαν να είναι ολόκληρος ο κόσμος. Αν ο γονιός δείχνει σεβασμό, το παιδί μαθαίνει σεβασμό. Αν ο γονιός κοροϊδεύει, το παιδί μαθαίνει κοροϊδία. Αν ο γονιός αγαπά, το παιδί μαθαίνει αγάπη.

Η συμπεριφορά του γονιού γίνεται η φωνή που θα έχει το παιδί μέσα στο κεφάλι του όταν μεγαλώσει.

 

Υπάρχει ελπίδα: ο άνθρωπος μπορεί να αλλάξει

 

Παρόλο που οι γονείς έχουν τεράστια επιρροή, ο άνθρωπος δεν είναι καταδικασμένος να επαναλάβει ό,τι έμαθε. Μπορεί να συνειδητοποιήσει, να διορθώσει, να εξελιχθεί.

Ωστόσο, η αλήθεια παραμένει: οι βάσεις μπαίνουν από νωρίς.

Γι’ αυτό λέγεται και το σοφό: «Δώσε μου το παιδί μέχρι τα επτά και θα σου δείξω τον άνθρωπο.»

 

Συμπέρασμα: Η καλοσύνη και η κακία δεν είναι απλώς επιλογές που εμφανίζονται ξαφνικά στην ενηλικίωση. Είναι αποτέλεσμα ανατροφής, παραδειγμάτων και καθημερινής εμπειρίας. Οι γονείς δεν είναι μόνο αυτοί που ταΐζουν και προστατεύουν. Είναι αυτοί που διδάσκουν ήθος. Και η μεγαλύτερη ευθύνη τους δεν είναι να μεγαλώσουν ένα παιδί «πετυχημένο», αλλά έναν άνθρωπο με αξίες.

 

Γιατί στο τέλος, η κοινωνία δεν έχει ανάγκη από ανθρώπους που ξέρουν πολλά, αλλά από ανθρώπους που έχουν καρδιά.

 

Και όπως λέει ένα πανάρχαιο σοφό ρητό: «Η καλοσύνη είναι γλώσσα που οι κουφοί μπορούν να ακούσουν και οι τυφλοί να δουν.»

 

Αν οι γονείς διδάξουν αυτή τη γλώσσα, τότε το παιδί τους θα γίνει φως. Αν όχι, τότε η σκιά θα περάσει από γενιά σε γενιά.

 

Η επιλογή ξεκινά από το σπίτι.

 

 

Επιμέλεια κειμένου: Συντακτική ομάδα Α.Λ.Π.

 

————————————————————————————————————————-

Οι αξίες καλλιεργούνται από νωρίς.

Ανακάλυψε πώς να γίνεσαι το πρότυπο που θέλεις για το παιδί σου,

μέσα από το πρόγραμμα «Γονεϊκότητα»,

 

κάνοντας κλικ εδώ >