Σεβασμός: Η αόρατη δύναμη που καθορίζει πώς ζούμε, μιλάμε και στεκόμαστε στον κόσμο

Ο σεβασμός δεν είναι απλώς καλή συμπεριφορά. Δεν είναι ευγένεια ούτε τυπικότητα. Είναι μια βαθιά ανθρώπινη ανάγκη που επηρεάζει τον τρόπο που βλέπουμε τον εαυτό μας, τον τρόπο που σχετιζόμαστε με τους άλλους και, τελικά, τον τρόπο που υπάρχουμε μέσα στις σχέσεις μας – προσωπικές, επαγγελματικές και κοινωνικές.

 

Όταν κάποιος μας σέβεται, νιώθουμε ότι αναγνωρίζεται η αξία μας. Όταν δεν μας σέβονται, κάτι μέσα μας διαβρώνεται. Η αυτοεκτίμηση, η ηρεμία και η αυτοπεποίθηση αρχίζουν να υποχωρούν.

 

Ο σεβασμός ως θεμέλιο της αυτοεκτίμησης

 

Ο σεβασμός λειτουργεί σαν καθρέφτης. Μέσα από τη στάση των άλλων επιβεβαιώνουμε – ή αμφισβητούμε – τη δική μας αξία. Όταν οι απόψεις μας ακούγονται, όταν τα όριά μας γίνονται αποδεκτά, όταν η παρουσία μας δεν υποτιμάται, χτίζεται μια υγιής εικόνα εαυτού.

 

Αντίθετα, η ασέβεια γεννά πόνο, θυμό, αμηχανία και εσωτερική σύγκρουση. Δεν αφορά μόνο «ευαίσθητους» ανθρώπους. Αφορά οποιονδήποτε βρίσκεται σε ένα περιβάλλον όπου η φωνή του διακόπτεται, τα συναισθήματά του γελοιοποιούνται ή τα όριά του αγνοούνται. Και αυτό συμβαίνει παντού: στη δουλειά, στην οικογένεια, στις φιλίες, στις σχέσεις.

 

Σεβασμός δεν σημαίνει σύγκρουση – σημαίνει σαφήνεια

 

Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που κάνουμε είναι να πιστεύουμε ότι, για να κερδίσουμε σεβασμό πρέπει να γίνουμε επιθετικοί. Στην πραγματικότητα, ο σεβασμός χτίζεται μέσα από τη σαφήνεια, όχι τη σύγκρουση.

 

Ακολουθούν μερικά παραδείγματα:

 

1. Έχεις παρεξηγήσει κάτι που είπε ο/η σύντροφός σου ή κάποιος φίλος σου και αντέδρασες έντονα. Αργότερα το ξανασκέφτεσαι.

Λες: “Λυπάμαι, έκανα λάθος. Δεν άκουσα σωστά τι ήθελες να πεις και αντέδρασα άδικα.” Αυτό αποκαθιστά την εμπιστοσύνη και δείχνει συναισθηματική ωριμότητα. Οι σχέσεις δυναμώνουν όταν υπάρχει χώρος και για λάθη.

 

2. Ο/η σύντροφός σου θέλει να πάρετε μια σημαντική απόφαση άμεσα (π.χ. συγκατοίκηση, μετακόμιση).

Λες: “Είναι σημαντικό για μένα αυτό που συζητάμε. Χρειάζομαι λίγο χρόνο να το σκεφτώ για να σου απαντήσω ειλικρινά.” Αυτό δείχνει σεβασμό και προς τον εαυτό σου και προς τον άλλον, χωρίς βιαστικές αποφάσεις που μπορεί να φέρουν ένταση.

 

3. Σε μια συζήτηση (σε παρέα ή στην οικογένεια) γίνεται κάποιο αστείο εις βάρος σου ή θίγεται ένα προσωπικό θέμα.

Λες: “Δεν νιώθω άνετα με αυτό το σχόλιο. Θα προτιμούσα να μην το συνεχίσουμε.” Αυτό δίνει σήμα χωρίς κατηγορία. Οριοθετείς τι σε πληγώνει χωρίς να επιτίθεσαι.

 

4. Κάποιος κοντινός σου (από την οικογένεια) ελέγχει το κινητό σου ή παρεμβαίνει συνεχώς στις αποφάσεις σου.

Λες: “Ξέρω ότι το κάνεις από ενδιαφέρον, αλλά αυτό παραβιάζει τα όριά μου και με κάνει να νιώθω άβολα.” Υπενθυμίζεις έτσι ότι η οικειότητα δεν σημαίνει απουσία ορίων.

 

5.Σε καλούν συχνά φίλοι σε εξόδους, ενώ είσαι εξαντλημένος ή χρειάζεσαι χρόνο για τον εαυτό σου.

Λες: “Δεν μπορώ να δεσμευτώ αυτό το διάστημα. Χρειάζομαι λίγο χρόνο να ξεκουραστώ.” Έτσι προστατεύεις την ενέργειά σου χωρίς να απορρίπτεις τους άλλους ως άτομα.

 

6. Σου ζητούν κάτι που δεν θέλεις να κάνεις, αλλά επιμένουν.

Λες: “Όχι, δεν θέλω“, χωρίς εξηγήσεις. Το καθαρό «όχι» δείχνει αυτοσεβασμό. Όποιος σε σέβεται θα το αποδεχτεί.

 

Το να πεις αυτό που νιώθεις δεν σε αποδυναμώνει. Σε τοποθετεί. Δείχνει ότι γνωρίζεις τον εαυτό σου, ότι αναλαμβάνεις ευθύνη και ότι δεν παραχωρείς τον χώρο σου άκριτα.

 

Η συγγνώμη, για παράδειγμα, δεν είναι παραδοχή αδυναμίας. Είναι πράξη ωριμότητας. Το ίδιο και η παραδοχή ενός λάθους. Οι άνθρωποι τείνουν να σέβονται περισσότερο εκείνους που δεν φοβούνται να πουν «έκανα λάθος», παρά εκείνους που προσπαθούν διαρκώς να φανούν αλάνθαστοι.

 

Τα όρια είναι μορφή αυτοσεβασμού

 

Ο σεβασμός προς τους άλλους ξεκινά από τον σεβασμό προς τον εαυτό μας. Και αυτό εκφράζεται κυρίως μέσα από τα όρια.

 

Όταν λέμε ξεκάθαρα τι δεχόμαστε και τι όχι, δεν απορρίπτουμε τους άλλους – προστατεύουμε τον εαυτό μας. Το να επισημάνεις μια αγενή ή επιθετική συμπεριφορά, να ζητήσεις να χαμηλώσει ο τόνος, να αρνηθείς μια υπερβολική απαίτηση ή να αποχωρήσεις από μια τοξική αλληλεπίδραση, δεν είναι φυγή. Είναι στάση ζωής.

 

Το «όχι» δεν χρειάζεται επεξήγηση. Είναι πλήρης πρόταση. Και όταν δεν γίνεται σεβαστό, το πρόβλημα δεν είναι δικό σου.

 

Όταν ο σεβασμός δεν έρχεται…

 

Η σκληρή αλήθεια είναι ότι, ακόμα και αν εκφράζεσαι σωστά, κάποιοι άνθρωποι δεν θα σε σεβαστούν. Όχι γιατί εσύ απέτυχες, αλλά γιατί εκείνοι δεν μπορούν ή δεν θέλουν.

 

Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο αυτοσεβασμός απαιτεί δράση: αποστασιοποίηση, περιορισμό επαφής ή ακόμα και πλήρη αποχώρηση από τη σχέση. Αυτό δεν είναι ήττα. Είναι προστασία. Το να μην ανέχεσαι την ασέβεια δεν σημαίνει ότι τα παρατάς. Σημαίνει ότι επιλέγεις τον εαυτό σου.

 

Ο σεβασμός, λοιπόν, δεν είναι κάτι που «μας δίνουν» μόνο οι άλλοι. Είναι κάτι που καλλιεργούμε, διεκδικούμε και υπερασπιζόμαστε καθημερινά. Μέσα από τις λέξεις μας, τη στάση μας, τα όριά μας.

 

Όταν εκφραζόμαστε με σαφήνεια, ψυχραιμία και ειλικρίνεια, δεν αλλάζουμε μόνο τον τρόπο που μας βλέπουν οι άλλοι – αλλά και τον τρόπο που βλέπουμε εμείς τον εαυτό μας. Και αυτός, τελικά, είναι ο πιο ουσιαστικός σεβασμός.

 

 

Επιμέλεια κειμένου: Συντακτική ομάδα Α.Λ.Π.

---

 

 

 

Ο σεβασμός δεν ξεκινά από τους άλλους. Ξεκινά από τον τρόπο που εκφράζεσαι.

Μάθε πώς να επικοινωνείς με αυτοεκτίμηση και διεκδικητικότητα, μέσα από το πρόγραμμα «Η Τέχνη της Επικοινωνίας»,

 

κάνοντας κλικ εδώ!